Türk Dilleri Ortak Alfabesi

Türk Dilleri Ortak Alfabesi

Orta Asya’daki Türk devletlerinin bağımsızlıklarını kazanmalarının ardından Türk boyları arasında kullanılması amacıyla 1991 yılında Marmara Üniversitesi tarafından düzenlenen “Milletlerarası Çağdaş Türk Alfabeleri Sempozyumu”nda tasarlanan 34 harfli ortak Türk abecesidir.

Şu an kullandığımız alfabedekilere ek olarak Ä,Ň, Q, W ve X harflerini içermektedir.

Türk Dilleri Ortak Alfabesi

A, Ä, B, C, Ç, D, E, F, G, Ğ, H, I, İ, J, K, L, M, N, Ň, O, Ö, P, Q, R, S, Ş, T, U, Ü, V, W, X, Y, Z

Türk Dünyası’nın Kullandığı Alfabeler

Azerbaycan Alfabesi

32 harften oluşan Azerbaycan alfabesi ə, x, ve q haricinde Türk alfabesinin aynısıdır.
Örnek metin:
Azərbaycan xalqı özünün çoxəsrlik dövlətçilik ənənələrini davam etdirərək, «Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında» Konstitusiya Aktında əks olunan prinsipləri əsas götürərək, bütün cəmiyyətin və hər kəsin firavanlığının təmin edilməsini arzulayaraq, ədalətin, azadlığın və təhlükəsizliyin bərqərar edilməsini istəyərək, keçmiş, indiki və gələcək nəsillər qarşısında öz məsuliyyətini anlayaraq, suveren hüququndan istifadə edərək, təntənəli surətdə aşağıdakı niyyətlərini bəyan edir:

Kazak Alfabesi

Kazak Türkçesindeki sesleri göstermek için Rus alfabesindeki 33 harfe ek olarak Ә, Ғ, Қ, Ң, Ө, Ұ, Ү, Һ, І harfleri de bulunur. 42 harften oluşuyor.
Örnek metin:
1940 жылғы 6 шілдеде Алматы облысы, Қаскелең ауданы, Шамалған ауылында дүниеге келген. 1967 жылы Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы жоғары техникалық оқу орнын бiтiрдi.
Экономика ғылымдарының докторы. Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының, Халықаралық инженерлік академияның, Ресей Федерациясы әлеуметтік ғылымдар академиясының академигі. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің құрметті профессоры. Беларусь ғылым академиясының құрметті мүшесі. М.В.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің құрметті профессоры.

Kırgız Alfabesi

Kırgızistan’da resmi olarak 36 harften oluşan Kiril alfabesi kullanılmaktadır ancak Çin’de yaşayan Kırgızlar, arap alfabesini kullanmaktadır.
Örnek metin:
Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 74-беренесинин 3-бөлүгүнүн 1-пунктуна жана “Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Регламенти жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 3-беренесинин 1-бөлүгүнүн 14-пунктуна ылайык Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши токтом кылат:

Özbek Alfabesi

2002 yılından bu yana resmi olarak Latin alfabesi kullanılsa da Kiril alfabesi de yaygın olarak kullanılıyor.
Kiril alfabesi 35 harften oluşurken Latin alfabesi 33 harften oluşmaktadır.
Örnek metin:
O’zbekiston Respublikası 21 Mart – Navro’z Milliy Bayrami
Navro’z qadimiy milliy bayrami (forz tilidan tarjima qilindanda “yangi kun” ma’nosini anglatadi) 21 mart kuni nishonlanadi. Ushbu kun kecha bilan kunduzning tenglashgan paytidir. Ushbu bayramning kirib kelishi bilan ko’pgina O’zbek oilalar Sumalak, Xalim, Ko’k somsa, Osh kabi turli milliy taomlarni tayyorlaydilar. Mazkur taomlar odamzod organizmiga foydali bo’lgan ko’p vitaminlarga boydir.

Türkmen Alfabesi

Ä, Ž, Ň, Ý harflerinin eklendiği 30 harften oluşan Latin alfabesi kullanılmaktadır.
Örnek metin:
Al-ýaşyl bürenip çykar perisi,
Kükeýip bark urar anbaryň ysy,
Beg, töre, aksakal ýurduň eýesi,
Küren tutar gözel ili türkmeniň.

1 Yorum

  • Orhan Kara 5 Kasım 2016 Reply

    Merhaba,
    Bu konu hakkında bizim de bir takım farklı çalışmalarımız var…
    lütfen geri mesaj atın.

    Saygılar.

Bir cevap yazın